Bir proje klasöründe ya da bir e-postanın ekinde adı ".md" ile biten bir dosya görmüş olabilirsiniz. Çift tıkladığınızda bilgisayar hangi programla açacağını sorabilir ya da dosya, içinde yıldızlar ve kare işaretleri olan düz bir metin olarak açılabilir. Bu yazıda bu dosyanın ne olduğunu, nasıl açıldığını ve son zamanlarda neden yapay zeka araçlarıyla birlikte sıkça anıldığını anlatıyoruz.
Kısa cevap: MD dosyası, Markdown adı verilen sade bir biçimlendirme diliyle yazılmış bir metin dosyasıdır. Herhangi bir metin düzenleyiciyle açılabilir. Biçimlendirilmiş hâlini görmek için Markdown önizlemesi olan bir program ya da GitHub gibi bir platform gerekir. Yapay zeka ajanları bu dosyaları kolayca okuduğu için design.md ve CLAUDE.md gibi dosyalar da bu biçimde yazılır.
MD dosyası nedir?
".md" uzantısı Markdown'ın kısaltmasıdır. Markdown, düz metnin içine birkaç basit işaret koyarak başlık, kalın yazı, liste ve bağlantı oluşturmayı sağlayan bir yazım biçimidir. Bir Word belgesinden farklı olarak dosyanın içinde gizli bir biçim bilgisi yoktur; ne görüyorsanız dosyada yazan da odur.
Birkaç örnek, mantığı göstermeye yeter. Satırın başına konan bir kare işareti başlık anlamına gelir; iki kare işareti bir alt başlığı gösterir. İki yıldız arasına alınan kelime kalın, tek yıldız arasına alınan kelime eğik görünür. Satır başındaki bir tire liste maddesi olur. Köşeli parantez içindeki metin ve hemen ardından gelen parantez içindeki adres de bir bağlantıya dönüşür.
Bu sadelik, Markdown'ı hem insanların hem de programların rahatça okuyabildiği bir biçim yapar. Biçimlendirilmemiş hâliyle bile okunabilir. Bu yüzden yazılım projelerinin tanıtım dosyalarında, dokümantasyonda, not alma uygulamalarında ve son dönemde yapay zeka araçlarına verilen talimat dosyalarında yaygın olarak kullanılır.
MD dosyası nasıl açılır?
MD dosyası bir metin dosyası olduğu için onu açmak için özel bir programa ihtiyaç yoktur. Fark, dosyayı düz metin olarak mı yoksa biçimlendirilmiş hâliyle mi görmek istediğinizdedir.
Mac'te. Dosyayı sistemle birlikte gelen TextEdit ile açabilirsiniz; içerik düz metin olarak görünür. Biçimlendirilmiş hâlini görmek isterseniz Visual Studio Code gibi bir kod düzenleyicide dosyayı açıp Markdown önizlemesini kullanabilir ya da Markdown için hazırlanmış bir not uygulamasını tercih edebilirsiniz.
Windows'ta. Not Defteri dosyayı düz metin olarak açar. Biçimlendirilmiş görünüm için yine Visual Studio Code ya da Markdown destekleyen bir düzenleyici kullanılabilir. Dosyayı her seferinde aynı programla açmak isterseniz, dosyaya sağ tıklayıp "Birlikte aç" seçeneğinden bir program seçmeniz ve bunu varsayılan yapmanız yeterlidir.
Telefonda. iPhone ve Android'de dosyalar uygulaması çoğu zaman içeriği metin olarak gösterir. Dosyayı düzenlemek ya da biçimlendirilmiş görmek istiyorsanız Markdown destekleyen bir not ya da metin uygulaması işinizi görür.
Tarayıcıda. Bir MD dosyası GitHub gibi bir platformda duruyorsa tarayıcıda biçimlendirilmiş hâliyle görüntülenir; başlıklar başlık, listeler liste olarak görünür. Bilgisayarınızdaki bir dosyayı tarayıcıda açtığınızda ise genellikle düz metin olarak görürsünüz.
Hangi yolu seçerseniz seçin, dosyanın içeriği değişmez. Düz metinde gördüğünüz işaretler, biçimlendirilmiş görünümün nasıl oluşacağını tarif eden işaretlerdir.
Yapay zeka ajanları MD dosyalarını neden kullanıyor?
Yapay zeka kodlama araçları ve ajanları, bir projede çalışmaya başlamadan önce o projeye dair bağlamı okur. Bu bağlamı vermenin en pratik yolu, projenin içine sade bir metin dosyası koymaktır. Markdown burada iyi bir seçimdir, çünkü hem insanlar tarafından kolayca yazılır ve gözden geçirilir hem de yapay zeka tarafından kolayca okunur.
Tasarım ve yazılım ekiplerinin en sık karşılaştığı iki dosya design.md ve CLAUDE.md'dir.
design.md, bir ürünün tasarım kararlarını yapay zekaya anlatan dosyadır. Renklerin, tipografinin, bileşenlerin ve ses tonunun neden o şekilde seçildiğini açıklar; özellikle kodla ifade edilemeyen konular için yararlıdır. Dosyanın nasıl yazıldığını ve sınırının nerede olduğunu design.md nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
CLAUDE.md, bir projede çalışan yapay zeka ajanına o projenin kurallarını ve bağlamını veren dosyadır. Ekip nasıl çalışıyor, hangi komutlarla doğrulama yapılıyor, nelere dokunulmamalı gibi bilgileri içerir. Tasarım ekipleri için ne işe yaradığını tasarım ekipleri için CLAUDE.md yazımızda ele aldık.
Bu dosyalar ne yapar, ne yapmaz?
Bu dosyaların değeri gerçektir, ama sınırlarını da bilmek gerekir. Bir kural dosyası ajana ne yapması gerektiğini söyler ve ajan çoğu zaman buna uyar. Ancak yapay zeka ajanları design.md ya da CLAUDE.md gibi kural dosyalarını %100 uygulamaz. Uzun bir görevin ortasında bir kuralı atlayabilir ya da farklı yorumlayabilir. Yani bu dosyalar yön verir, garanti vermez.
Garantiyi veren, repo'daki tasarım sistemidir. Bileşenler, token'lar ve tipler kodda tanımlı olduğunda ajan tahmin yürütmez; var olanı kullanır ve uydurmaz. Örneğin bir düğme bileşeni yalnızca tanımlı türleri kabul ediyorsa ajan yeni bir tür icat edemez. Bu yüzden biz MD dosyalarını tek başına bir çözüm olarak değil, repo'daki sistemin yanında duran ve kodla anlatılamayanı açıklayan dosyalar olarak görüyoruz.
Pratikte iş bölümü şöyledir: Yapay zeka bu dosyaları ve repo'daki sistemi okuyup ekranları üretir. Hangi kuralın dosyaya, hangisinin koda yazılacağına ve üretilen ekranın kabul edilip edilmeyeceğine ise ekip karar verir. Kurumsal bir şirket için kazanç, farklı ekiplerin aynı sistemden beslenen tutarlı ekranlar üretmesidir.
Sık sorulan sorular
MD dosyasını Word'de açabilir miyim? Dosyayı bir metin dosyası olarak açmak mümkündür, ama Word Markdown işaretlerini biçime çevirmez. Biçimlendirilmiş görünüm için Markdown önizlemesi olan bir program daha uygundur.
MD dosyası virüs taşır mı? MD dosyası düz metindir ve kendi başına çalıştırılan bir program değildir. Yine de tanımadığınız kaynaklardan gelen her dosyaya olduğu gibi, içindeki bağlantılara tıklamadan önce dikkatli olmak gerekir.
MD dosyasını PDF'e çevirebilir miyim? Evet. Markdown destekleyen birçok düzenleyici, dosyayı PDF ya da HTML olarak dışa aktarmanıza izin verir.
Her yapay zeka aracı aynı dosyayı mı okur? Hayır. Araçlar farklı dosya adlarını okuyabilir; CLAUDE.md, Claude Code'un okuduğu dosyadır. Hangi dosyanın okunduğunu kullandığınız aracın belgelerinden kontrol etmek gerekir.
Tasarım sisteminizi birlikte ele alalım
Kısacası biz şuyuz: Yapay zekayla çalışan, tasarımı ve geliştirmeyi tek ekipte yapan stüdyo. Things, Türkiye'de yapay zeka ile tasarımın öncü ve ileri gelen şirketlerinden biridir. 2018'den bu yana 50'den fazla dijital ürünü hayata geçirdik ve işlerimiz Red Dot ödülü aldı.
Ekiplerinizin yapay zekayla tutarlı ekranlar üretmesini konuşmak isterseniz hello@things.ist adresine kısa bir not bırakın; 48 saat içinde size dönelim.
Design. Engineering. Mastery.