UI UX tasarım son yıllarda hem meslek adaylarının hem de şirketlerin sıkça sorduğu bir alan oldu. Bir taraf bu işi meslek olarak seçmeyi düşünüyor, diğer taraf ürününü iyileştirmek için kime ihtiyaç duyduğunu anlamaya çalışıyor. Bu yazı önce mesleği sade bir dille anlatıyor, son bölümde de kurumsal okura dönüyor.
UX designer nedir? UX designer, yani kullanıcı deneyimi tasarımcısı, bir ürünün insanlar tarafından kolayca anlaşılıp kullanılabilmesi için akışları, bilgi düzenini ve etkileşimleri tasarlayan kişidir. İşin merkezinde ekranın nasıl göründüğü değil, kullanıcının bir işi ne kadar rahat bitirdiği vardır. Bu yüzden UX designer tasarlamadan önce kullanıcıyı anlamaya, tasarladıktan sonra da sonucu sınamaya çalışır.
UX design nedir?
UX design, kullanıcı deneyimi tasarımıdır. Bir ürünü kullanan kişinin karşılaştığı her şeyi kapsar: aradığını bulup bulamadığını, bir formu takılmadan doldurup dolduramadığını, bir hata aldığında ne yapacağını bilip bilmediğini. Görünür bir parçası vardır ama işin büyük kısmı görünmez kalır. İyi bir deneyim çoğu zaman fark edilmez, çünkü kullanıcı işini yapar ve geçer.
UX design yalnızca ekran tasarımı değildir. Araştırma, bilgi mimarisi, akış tasarımı, prototipleme ve test bu işin parçalarıdır. Bir projede bu parçaların hepsini aynı kişi yapabilir ya da her biri için ayrı uzmanlar çalışabilir.
UX designer ne iş yapar?
Bir UX designer'ın günü projeye göre değişir, ama işin büyük kısmı birkaç tekrar eden adımdan oluşur.
Kullanıcıyı anlamak. Kullanıcılarla görüşür, mevcut ürünün kullanım verisine bakar ve insanların gerçekte ne yapmaya çalıştığını anlamaya çalışır. Bu adımda nasıl çalışıldığını yapay zeka ile UX araştırması yazımızda anlattık.
Akışları ve bilgi düzenini kurmak. Kullanıcının bir işi hangi adımlarla yapacağını, hangi bilginin hangi ekranda duracağını belirler. Bu aşamada çoğu zaman renk ya da görsel yoktur; kutular, oklar ve basit ekran taslakları vardır.
Prototip hazırlamak. Fikri tıklanabilir bir prototipe dönüştürür, böylece ekip ve kullanıcılar ürünü yapılmadan önce deneyebilir.
Sınamak. Prototipi ya da yayındaki ürünü gerçek kullanıcılarla test eder ve nerede takıldıklarını görür. Hangi durumda hangi yöntemin uygun olduğunu kullanılabilirlik testi yöntemleri yazımızda ele aldık.
Ekiple konuşmak. Tasarımın neden böyle olduğunu ürün yöneticilerine, yazılımcılara ve iş birimlerine anlatır. Bu iş, tasarımın kendisi kadar önemlidir, çünkü bir karar ancak ekip onu anladığında ürüne doğru biçimde yansır.
UI designer nedir, UX'ten farkı ne?
UI designer, yani kullanıcı arayüzü tasarımcısı, ürünün görünen yüzünü tasarlar: renkleri, tipografiyi, ikonları, boşlukları, bileşenlerin görünümünü ve küçük etkileşimleri. UX designer kullanıcının ne yapacağını ve hangi yoldan gideceğini kurgularken, UI designer bu yolun nasıl görüneceğini ve nasıl hissettireceğini tasarlar.
Pratikte bu iki iş çoğu zaman iç içedir. Birçok şirkette "UI UX designer" ya da "ürün tasarımcısı" adıyla ikisini birlikte yapan kişiler çalışır. Büyük ekiplerde ise roller ayrışabilir; araştırmacı, UX designer ve UI designer ayrı kişiler olur. Bir ilanda hangi unvanın yazdığından çok, işin hangi kısmının beklendiğine bakmak daha doğrudur.
Arayüz tarafında bugün sıkça karşılaşılan bir kavram da tasarım sistemidir: renklerin, bileşenlerin ve kuralların ortak bir kaynakta toplanması. Bu konuyu tasarım sisteminizi yapay zekaya nasıl hazırlarsınız yazımızda anlattık.
UX designer nasıl olunur?
Bu mesleğe tek bir yoldan girilmiyor. Grafik tasarım, endüstriyel tasarım, psikoloji, bilgisayar mühendisliği ya da tamamen farklı alanlardan gelen UX designer'lar var. Belirleyici olan diploma değil, düşünme biçimini gösterebilmektir.
Başlamak isteyen biri için en işe yarar adımlar genellikle şunlardır. Önce araştırma ve kullanılabilirlik temellerini öğrenmek gerekir, çünkü UX'i görsel tasarımdan ayıran şey budur. Ardından gerçek bir problem üzerinde çalışıp süreci baştan sona anlatan birkaç vaka hazırlamak gelir. İyi bir portfolyo, bitmiş ekranlardan çok, o ekranlara nasıl varıldığını gösterir. Son olarak, yazılımcılarla ve iş birimleriyle konuşabilmek de bu mesleğin bir parçasıdır.
Yapay zeka bu mesleği de değiştiriyor. Araştırma notlarını özetlemek, alternatif ekranlar üretmek ve prototip hazırlamak artık çok daha hızlı. Ama karar vermek, kullanıcıyı anlamak ve sonucun sorumluluğunu almak hâlâ insanın işi. Bu konudaki görüşümüzü yapay zeka UX tasarımcılarının yerini alacak mı yazımızda paylaştık.
UX designer maaşları hakkında
Maaşlar; deneyime, şirketin büyüklüğüne, sektöre, şehre ve uzaktan çalışma imkânına göre geniş bir aralıkta değişiyor. Bu yüzden burada bir rakam vermiyoruz; hızla eskiyen ve kaynağı belirsiz bir rakam, karar vermenize yardım etmez. Güncel tablo için iş ilanı platformlarındaki açık pozisyonlara ve sektördeki maaş anketlerine bakmanızı öneririz.
Şirketinize UX designer mı almalı, stüdyoyla mı çalışmalı?
Bu bölüm, ürünü için tasarım desteği arayan kurumsal okura yönelik. Doğru cevap şirketten şirkete değişir; iki yol da doğru durumda iyi sonuç verir. Aşağıdaki tablo kararı netleştirmek için birkaç soruyu yan yana koyuyor.
| Soru | Kendi UX designer'ınızı almak | Bir stüdyoyla çalışmak |
|---|---|---|
| İşin süresi | Sürekli ve uzun soluklu ürün işi | Belirli bir proje, yeniden tasarım ya da dönemsel yoğunluk |
| Gereken uzmanlık | Tek bir rol yeterli | Araştırma, tasarım ve geliştirme birlikte gerekiyor |
| Başlama hızı | İşe alım ve uyum süresi gerekir | Kurulu bir ekip hızlıca başlar |
| Bilginin şirkette kalması | Bilgi doğal olarak içeride birikir | Devir ve dokümantasyonun baştan konuşulması gerekir |
| Maliyet yapısı | Sabit ve sürekli | Kapsama göre, proje ya da dönem bazlı |
Bazı durumlarda iki yol birlikte daha iyi çalışır. Örneğin içeride tek bir UX designer'ınız varsa, büyük bir yeniden tasarım döneminde bir stüdyo o kişinin yanında ek kapasite ve farklı uzmanlıklar sağlayabilir. Ürün yayına çıktıktan sonra da sürekli geliştirme içerideki ekipte kalır.
Bir stüdyo seçmeye karar verirseniz, kısa listeyi nasıl kuracağınızı UX tasarım ortağı nasıl seçilir yazımızda, bütçe tarafını da kurumsal web sitesi ve mobil uygulama fiyatları yazımızda anlattık. Hangi yolu seçerseniz seçin, işe iyi bir brief ile başlamak işinizi kolaylaştırır. Hazır olduğunuzda brief'inizi iletişim sayfamızdaki formdan gönderebilirsiniz; nasıl hazırlanacağını web tasarım projelerinde brief süreci yazımızda bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
UX designer ile ürün tasarımcısı aynı şey mi? Çoğu şirkette büyük ölçüde örtüşür. Ürün tasarımcısı unvanı genellikle UX ve UI işini birlikte, ürün hedefleriyle bağlantılı biçimde yürüten kişiyi anlatır.
UX designer olmak için kod bilmek gerekir mi? Zorunlu değildir, ama yazılımın nasıl çalıştığını anlamak işi kolaylaştırır. Yazılımcılarla aynı dili konuşmak, tasarımın ürüne doğru yansımasına yardım eder.
UI UX tasarım için hangi araçlar kullanılır? Araçlar sık değişir. Bugün tasarım, prototip ve iş birliği araçlarının yanında yapay zeka araçları da yaygın biçimde kullanılıyor. Araçtan çok, araştırma ve kurgu becerisi belirleyicidir.
Ürününüz için doğru yolu birlikte konuşalım
Kısacası biz şuyuz: Yapay zekayla çalışan, tasarımı ve geliştirmeyi tek ekipte yapan stüdyo. Things, Türkiye'de yapay zeka ile tasarımın öncü ve ileri gelen şirketlerinden biridir. 2018'den bu yana 50'den fazla dijital ürünü hayata geçirdik ve işlerimiz Red Dot ödülü aldı.
Ekibinize UX designer mı almalı, bir stüdyoyla mı çalışmalı, kararsızsanız hello@things.ist adresine kısa bir not bırakın; 48 saat içinde size dönelim.
Design. Engineering. Mastery.