Aynı proje için üç teklif aldınız ve aralarında kat kat fark var. En düşüğü, en yüksek teklifin küçük bir kısmı kadar. Hangisinin doğru olduğunu bilmiyorsunuz; yıllık bütçeye hangi rakamı yazacağınızı da. Kurumsal web sitesi fiyatları ve mobil uygulama fiyatları hakkında arama yaptığınızda karşınıza çıkan rakamlar da pek yardımcı olmuyor, çünkü çoğu sizin projenize benzemiyor.
Önce bir ayrım yapalım: Bu yazı birkaç sayfalık bir tanıtım sitesi için değil; birden çok paydaşı, entegrasyonu ve onay süreci olan kurumsal projeler için. Böyle bir projede fiyatı sayfa sayısı değil, projenin içindeki belirsizlik belirler. Aşağıda bu belirsizliği oluşturan etkenleri, fiyat modellerini ve elinizdeki teklifleri yan yana nasıl okuyacağınızı anlatıyoruz.
Kurumsal web sitesi fiyatları neden bu kadar farklı?
Çünkü teklif veren ekipler çoğu zaman aynı işi fiyatlamıyor. Aynı brief'i okuyup farklı projeler hayal ediyorlar ve her biri kendi hayal ettiğinin fiyatını veriyor.
Piyasada kabaca üç tür teklifle karşılaşırsınız:
- Paket site. Hazır bir şablon, sizin içeriğinizle doldurulur. Hızlı ve uygundur, ama kurumsal bir projenin ihtiyaç duyduğu entegrasyon, güvenlik incelemesi ve onay süreci genelde kapsamda yoktur.
- Ajans. Tasarım ve geliştirmeyi birlikte üstlenir. Kapsam ve kalite ajanstan ajansa çok değişir; bazıları işin bir kısmını dışarıya verir.
- Stüdyo. Araştırma, tasarım ve mühendisliği aynı ekipte yürütür. Teklif genellikle bir keşif aşamasıyla başlar, çünkü stüdyo fiyatlamadan önce sorunu anlamak ister.
İnternette "web tasarım fiyatları" diye aradığınızda gördüğünüz rakamların çoğu birinci gruba aittir. Bu rakamlar yanlış değildir, ama kurumsal bir projeyle karşılaştırıldığında elma ile armudu kıyaslamak gibidir. Kurumsal bir projede asıl maliyet ekranların çizilmesinde değil, o ekranların arkasındaki sistemlerle doğru konuşmasında ve doğru kişilerden onay almasında ortaya çıkar.
Fiyatı gerçekte ne belirler?
Kurumsal bir projenin bütçesini sayfa ya da ekran sayısından çok, aşağıdaki etkenler belirler. Kendi projenizi düşünürken her birinin karşısına "bizde var mı, ne kadar karmaşık?" diye not düşebilirsiniz.
Kapsam ve belirsizlik. Ne yapılacağı ne kadar net? Sorunu ve hedefi bilen bir ekip daha az keşif yapar. "Satışlar düşüyor ama nedenini bilmiyoruz" diye başlayan bir proje ise önce araştırma gerektirir.
Araştırma. Kullanıcı görüşmeleri, kullanılabilirlik testleri ve analitik incelemesi kapsamda mı? Araştırma bütçeye eklenen bir kalem gibi görünür, ama yanlış şeyi inşa etme riskini en çok düşüren kalemdir.
Çok paydaşlı onay süreci. Kurumsal şirketlerde bir tasarım kararı iş birimi, IT, hukuk, pazarlama ve üst yönetimden geçebilir. Her onay turu zaman demektir. Onay sürecinin kaç masadan geçtiğini teklif veren ekibe baştan söylemek, sonradan gelen sürprizleri azaltır.
Entegrasyonlar. ERP, CRM, kimlik doğrulama (SSO), ödeme sistemleri, iç veri tabanları. Bir sitenin ya da uygulamanın kaç sistemle konuşacağı, çoğu zaman tasarımdan daha büyük bir maliyet kalemidir. Eski sistemlerin belgelenmemiş olması da işi uzatır.
KVKK ve güvenlik incelemesi. Kişisel veri işleniyorsa aydınlatma metinleri, açık rıza akışları ve veri saklama kuralları tasarımın bir parçası olur. Kurumsal IT ekibinin güvenlik incelemesi ve sızma testi gereklilikleri de takvimi ve kapsamı etkiler.
Çok dillilik. Türkçe ve İngilizce, belki başka diller. Her dil yalnızca çeviri değil; içerik yönetimi, arama motoru ayarları ve farklı uzunluktaki metinlere uyum sağlayan bir tasarım demektir.
Kurumsal tasarım sistemi ve grup şirketleri. Grup şirketleri aynı bileşenleri kullanacaksa, tek bir site yerine yeniden kullanılabilir bir tasarım sistemi kurmak gerekir. Bu ilk projede maliyeti artırır, sonraki projelerde düşürür. Kurumsal yeniden tasarımlarda tasarım sistemlerinin rolünü kurumsal ürün yeniden tasarımı rehberimizde anlattık.
İçerik. Metinler, görseller ve videolar kimden geliyor? İçerik üretimi kapsamdaysa bu ayrı bir iş kalemidir; değilse içeriğin zamanında gelmesi projenin takvimini belirler.
Yayın sonrası. Bakım, barındırma, güncellemeler ve küçük geliştirmeler. Yayın günü bir projenin sonu değil, başlangıcıdır.
Kur, ödeme planı ve takvim. Türkiye'de bütçe çoğu zaman TL ile onaylanır, teklifler ise sıklıkla döviz cinsinden gelir. Proje aylarca sürüyorsa kurdaki ve fiyatlardaki değişim, bütçenin gerçek değerini etkiler. Ödemelerin aşamalara bağlanması, kur dönüşümünün hangi tarihe göre yapılacağı ve bütçenin hangi mali yıla yazılacağı, tutar kadar önemlidir. Satın alma onayının ne kadar sürdüğü de başlangıç tarihini, dolayısıyla teklifin geçerlilik süresini etkiler.
Mobil uygulama fiyatları: web'den farkı ne?
Mobil uygulama fiyatları, web projelerini belirleyen etkenlerin üstüne mobile özgü birkaç katman ekler.
Platform seçimi. Uygulama yalnızca iOS'ta mı, yalnızca Android'de mi, yoksa ikisinde birden mi olacak? İki ayrı yerel (native) uygulama, en iyi performansı ve platform deneyimini verir ama iki ayrı kod tabanı demektir. Çapraz platform çözümler (tek kod tabanından iki platform) çoğu kurumsal uygulama için yeterlidir ve bakımı kolaylaştırır. Doğru seçim, uygulamanın ne yapacağına bağlıdır.
Cihaz özellikleri. Kamera, konum, bildirimler, çevrimdışı çalışma, biyometrik giriş. Her biri ayrı tasarım ve test gerektirir. Özellikle saha ekiplerinin kullandığı uygulamalarda çevrimdışı çalışma, projenin en zor kısmı olabilir.
Mağaza süreçleri. App Store ve Google Play'in inceleme kuralları, hesap gereklilikleri ve güncelleme döngüleri vardır. Kurumsal şirketlerde uygulamanın hangi geliştirici hesabıyla yayınlanacağı bile bir onay konusu olabilir.
Bakım. İşletim sistemleri her yıl güncellenir ve uygulamanın bunlara uyum sağlaması gerekir. Mobil uygulamada bakım isteğe bağlı bir kalem değildir; bütçede baştan yer almalıdır.
Bir uygulama yaptırmak ne kadar?
Bugüne kadar yaşadığımız deneyime baktığımızda yaklaşık 10–15 bin dolardan başlar. Uygulamanın son bütçesini ise şu etkenler belirler:
- Platform: Yalnızca iOS ya da yalnızca Android mi olacak, yoksa ikisi birden mi?
- Back-end ve entegrasyonlar: Uygulama ERP, CRM ya da kimlik doğrulama gibi kaç sistemle konuşacak?
- Araştırma ve tasarım kapsamı: Kullanıcı araştırması ve tasarım sistemi kapsamda mı?
- Kişisel veri ve güvenlik: KVKK gereklilikleri ve güvenlik incelemesi var mı?
- Yayın sonrası bakım: İşletim sistemi güncellemeleri ve yeni geliştirmeleri kim üstlenecek?
Araştırma, tasarım ve geliştirme tek ekipte olduğunda bu kalemler ayrı ayrı fiyatlanmaz, tek bir kapsamda okunur. Kendi bütçenizi çıkarmak için aşağıdaki soruları kullanın.
Kurumsal bir proje için bütçe nereden başlar?
Projeler 10–15 bin dolardan başlar. Gerisini kapsamınız belirler.
Kendi bütçenizi çıkarmak için yukarıdaki etkenleri şu sorularla gözden geçirin:
- Sorun ve hedef net mi, yoksa önce bir keşif aşaması mı gerekiyor?
- Kullanıcı araştırması kapsamda mı?
- Kaç sistemle entegrasyon gerekiyor ve bu sistemler belgelenmiş mi?
- Kişisel veri işleniyor mu, güvenlik incelemesi gerekiyor mu?
- Kaç dil, kaç platform var?
- Tasarım sistemi yalnızca bu proje için mi, yoksa grup şirketleri de kullanacak mı?
- İçerik kimden gelecek?
- Yayından sonra bakım ve geliştirme kimde olacak?
Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, teklif veren ekibin kapsamı doğru okumasını sağlar. Cevabını bilmediğiniz sorular da önemlidir: Onlar, keşif aşamasında netleşmesi gereken konulardır.
Fiyat modelleri: sabit fiyat, retainer, ekip kiralama
Teklifin tutarı kadar, nasıl fiyatlandığı da önemlidir. Kurumsal şirketlerde karşınıza çıkacak üç temel model var:
Sabit fiyat. Belirli bir kapsam için belirli bir tutar. Satın alma süreçleriyle en kolay uyum sağlayan modeldir, çünkü bütçe baştan bellidir. Ama kapsamın çok net olmasını gerektirir. Kapsam belirsizse ekip ya riski fiyata ekler ya da her değişiklik ek bir teklife dönüşür.
Retainer. Belirli bir süre için düzenli bir ekip kapasitesi. Yayından sonra ürünü sürekli geliştirmek isteyen şirketler için uygundur. Kurumsal bütçe döngüsünde yıllık bir kalem olarak planlanabilir; ancak her dönem neyin yapılacağını önceliklendirecek bir ürün sahibi gerektirir.
Ekip kiralama. Dış ekipten belirli rollerde kişiler, sizin ekibinizin içinde çalışır. Esnektir, ama yönetimi ve sonuç sorumluluğu büyük ölçüde sizde kalır. Güçlü bir iç ürün ekibiniz yoksa beklediğiniz sonucu vermeyebilir.
Pratikte birçok kurumsal proje bu modelleri birleştirir: sabit fiyatlı bir keşif aşaması, ardından kapsamı netleşmiş bir tasarım ve geliştirme aşaması, yayından sonra da bir retainer.
Üç teklifi yan yana nasıl okursunuz?
Teklifleri karşılaştırmanın en kolay yolu, tutarlara bakmadan önce her birinin neyi kapsadığını aynı tabloya yazmaktır. Aşağıdaki tabloyu kendi tekliflerinizle doldurabilirsiniz:
| Kontrol edilecek konu | Teklif A | Teklif B | Teklif C |
|---|---|---|---|
| Kapsam açıkça yazılmış mı? Kapsam dışı kalanlar belirtilmiş mi? | |||
| Keşif ya da araştırma aşaması var mı? | |||
| Kullanılabilirlik testi var mı? | |||
| Tasarım sistemi teslim ediliyor mu? | |||
| Entegrasyonlar kapsamda mı, hangileri? | |||
| KVKK ve güvenlik gereklilikleri ele alınmış mı? | |||
| Kaynak kod ve tasarım dosyaları size mi teslim ediliyor? | |||
| Yayın sonrası bakım ve garanti süresi var mı? | |||
| Revizyon turları nasıl tanımlanmış? | |||
| Ödeme planı aşamalara mı bağlı? | |||
| Fiyat TL mi, döviz mi? Kur riski kimde? | |||
| Ekipte kimler çalışacak, iş dışarıya veriliyor mu? |
Bu tabloyu doldurduğunuzda çoğu zaman şunu görürsünüz: En düşük teklif, en dar kapsamın fiyatıdır. En yüksek teklif ise bazen gerçekten pahalıdır, bazen de diğerlerinin hiç yazmadığı işleri kapsıyordur. Boş kalan hücreler, teklif veren ekiplere sormanız gereken sorulardır.
Ekipleri yalnızca tekliflerine göre değil, nasıl çalıştıklarına göre de değerlendirmek isterseniz UX tasarım ortağı nasıl seçilir yazımıza göz atabilirsiniz.
Kapsamınızı birkaç cümleyle hello@things.ist'e gönderin; 48 saat içinde dönüyoruz.
En ucuz teklif neden genelde daha pahalıya gelir?
Çünkü teklifte yazmayan işler ortadan kalkmaz, yalnızca ertelenir.
Yeniden iş. Araştırma yapılmadan tasarlanan bir ürün, yayından sonra kullanıcıların takıldığı yerlerde yeniden tasarlanır. Bu ikinci tur, ilk turda yapılmayan araştırmanın bedelidir. Riski azaltmanın bir yolu, büyük bir projeye girmeden önce mevcut ürünü denetlemektir; bunu UX audit ve yeniden tasarım kararı yazımızda anlattık.
Kapsam kayması. Dar tanımlanmış bir kapsamla başlayan projede "bunu da kapsıyor sanıyorduk" konuşmaları başlar. Her ek iş ayrı bir teklif, ayrı bir satın alma onayı ve ayrı bir gecikme demektir.
Tedarikçi değişimi. Proje yarıda kalırsa ya da sonuç beklentiyi karşılamazsa yeni bir ekip bulmak gerekir. Yeni ekip önce mevcut işi anlamak zorundadır; bazen de baştan başlamayı önerir. Bu süreçte kaybedilen zaman, çoğu zaman paradan daha pahalıdır.
Teslim edilmeyen dosyalar. Kaynak kod ya da tasarım dosyaları size teslim edilmiyorsa, ürünü geliştirmek için aynı ekibe bağımlı kalırsınız. Bu, ilk teklifte görünmeyen ama uzun vadede bütçeyi en çok etkileyen konulardan biridir.
Bütçeyi doğru çıkarmanın en kısa yolu: iyi bir brief
Teklifler, brief kadar iyi olur. Sorunu, hedefi, kapsamı, entegrasyonları ve karar sürecini net yazan bir brief, ekiplerin aynı işi fiyatlamasını sağlar. O zaman teklifler gerçekten karşılaştırılabilir hâle gelir.
Brief'in nasıl hazırlanacağını, kurumsal şirketlerde kimlerin onayından geçmesi gerektiğini ve kopyalayıp doldurabileceğiniz bir şablonu web tasarım projelerinde brief süreci rehberimizde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kurumsal web sitesi ne kadar sürede yapılır? Kapsama, entegrasyonlara ve onay sürecine bağlıdır. Kurumsal projelerde süreyi çoğu zaman tasarım ve geliştirmeden çok onay turları ve entegrasyonlar belirler. Teklif veren ekipten aşamalara bölünmüş bir takvim isteyin.
Teklifler TL mi döviz mi olmalı? İkisi de mümkündür; önemli olan kur riskinin kimde olduğunun açıkça yazılmasıdır. Uzun projelerde ödemeleri aşamalara bağlamak ve kur dönüşümünün hangi tarihe göre yapılacağını sözleşmede belirtmek iki tarafı da korur.
Bakım ve barındırma fiyata dahil mi? Çoğu teklifte ayrı bir kalemdir. Teklifte yazmıyorsa sorun; yayından sonra kimin neyi üstleneceği baştan belli olmalı.
Yapay zeka ile tasarım projeyi ucuzlatır mı? Bazı işleri hızlandırır: araştırma notlarının sentezi, varyasyon üretimi, prototipleme. Ama kurumsal bir projenin maliyetini belirleyen onay süreçleri, entegrasyonlar ve doğru kararı vermek hâlâ insan işidir. Yapay zekanın tasarım sürecinde nereye oturduğunu yapay zeka destekli tasarım stüdyosu nedir yazımızda anlattık.
Bütçemiz netleşmeden teklif isteyebilir miyiz? Evet. Bir aralık verin ya da işe kısa bir keşif aşamasıyla başlayın. Keşif sonunda kapsam netleşir ve sonraki aşamanın bütçesi çok daha güvenilir hâle gelir.
Bütçenizi birlikte netleştirelim
Things, İstanbul merkezli bir UX & UI tasarım ve yazılım stüdyosu. Araştırma, tasarım ve mühendisliği aynı ekipte yürütüyoruz; kurumsal projelerde ilk işimiz kapsamı sizinle birlikte netleştirmek oluyor.
Kapsamınızı birkaç cümleyle hello@things.ist'e gönderin; 48 saat içinde dönüyoruz. Henüz bir brief'iniz yoksa brief şablonumuzla başlayabilir ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Design. Engineering. Mastery.